อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้น vs อาหารเร่งฟิต: สูตรฟื้นตัว
อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นควรเน้นการคืนสมดุลน้ำ พลังงาน และโปรตีนย่อยง่าย มากกว่าการเร่งกล้ามเนื้อทันที โดยเหมาะกับไก่ชนไทยหลังซ้อมหนัก หลังแข่งขัน หรือหลังเจ็บป่วยที่อยู่ในระยะอาการคงที่ แนวทางพื้นฐานคือใ...
อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นควรเน้นการคืนสมดุลน้ำ พลังงาน และโปรตีนย่อยง่าย มากกว่าการเร่งกล้ามเนื้อทันที โดยเหมาะกับไก่ชนไทยหลังซ้อมหนัก หลังแข่งขัน หรือหลังเจ็บป่วยที่อยู่ในระยะอาการคงที่ แนวทางพื้นฐานคือใช้อาหารสำเร็จรูปสำหรับไก่โตเต็มวัยร่วมกับข้าวสุกหรือธัญพืชในปริมาณพอดี เสริมโปรตีนจากไข่ต้มเล็กน้อย และแยกน้ำสะอาดให้เข้าถึงตลอดวัน ในช่วง 24 ชั่วโมงแรกควรแบ่งอาหารเป็น 3–4 มื้อเล็กแทนมื้อใหญ่ สังเกตการกิน อุจจาระ การหายใจ และการยืนทุก 6–12 ชั่วโมง ห้ามใช้ยาปฏิชีวนะ วิตามินเข้มข้น หรือสมุนไพรหลายชนิดพร้อมกันโดยไม่ปรึกษาสัตวแพทย์ เพราะอาจทำให้ตับและไตทำงานหนัก ข่าวไก่ชนแนะนำให้เริ่มจากสูตรอ่อน ย่อยง่าย แล้วค่อยเพิ่มพลังงานเมื่อไก่กินน้ำและขับถ่ายปกติ
คุณอาจเจอไก่ชนที่ยืนซึมหลังซ้อม กินอาหารเพียงไม่กี่คำ หรือดื่มน้ำแล้วหยุดพักนานกว่าปกติ ครั้นจะเพิ่มอาหารเร่งกำลังทันที ไก่กลับถ่ายเหลว หอบ หรือผอมลงกว่าเดิม ทำให้ต้องเสียเวลาแก้ปัญหาซ้ำอีก คุณกำลังดูแลไก่ที่พักฟื้นจากความล้า บาดเจ็บ หรืออาการป่วยอยู่ใช่ไหม จุดสำคัญไม่ใช่การยัดอาหารให้มากที่สุด แต่คือการวัดว่าร่างกายรับอาหาร น้ำ และพลังงานได้แค่ไหน แล้วปรับทีละขั้นอย่างมีเหตุผล

หากต้องการวางแผนดูแลให้เป็นระบบ เริ่มจากข้อมูลพื้นฐานเรื่องโภชนาการและการสังเกตอาการก่อน
เปรียบเทียบอะไรบ้างก่อนเลือกอาหารไก่ชนช่วงพักฟื้น?
อาหารพักฟื้นเน้นการกินได้จริงและการย่อยที่ปลอดภัย ส่วนอาหารเร่งฟิตเน้นพลังงานหรือโปรตีนสูงเพื่อรองรับกิจกรรม เมื่อไก่ยังซึม ขาดน้ำ หรือถ่ายผิดปกติ สูตรเร่งฟิตไม่ใช่ตัวเลือกแรก ควรประเมินอาการพื้นฐานก่อนเพิ่มสารอาหาร โดยเฉพาะในช่วง 24–48 ชั่วโมงหลังความเครียดหรือการบาดเจ็บ
การเปรียบเทียบที่ถูกต้องไม่ใช่ดูเพียงเปอร์เซ็นต์โปรตีนบนถุง แต่ต้องดู 5 ปัจจัยพร้อมกัน ได้แก่ อายุ น้ำหนัก อาการหลังพักฟื้น ปริมาณการออกกำลัง และคุณภาพอุจจาระ ไก่ชนโตเต็มวัยที่ไม่ได้ซ้อมหนักอาจไม่ต้องการอาหารพลังงานสูงเท่าไก่ที่กลับเข้าสู่โปรแกรมฝึก ขณะที่ไก่มีแผลในปากหรือกลืนลำบากอาจต้องใช้อาหารนิ่มชั่วคราว ไม่ใช่เพิ่มเม็ดอาหารให้มากขึ้น
ตามข้อมูลโภชนาการสัตว์ปีกของ คู่มือเมอร์คด้านสัตวแพทยศาสตร์ ความต้องการสารอาหารขึ้นกับชนิด อายุ และภาวะทางร่างกาย ไม่ควรใช้สูตรเดียวกับไก่ทุกตัว นอกจากนี้ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้ความสำคัญกับน้ำสะอาด สุขอนามัย และการป้องกันโรคเป็นพื้นฐาน เพราะอาหารดีเพียงใดก็ไม่ช่วย หากไก่ดื่มน้ำน้อยหรืออยู่ในคอกชื้นสกปรก
แนวทางเปรียบเทียบแบบใช้งานจริงมีดังนี้
- สูตรพักฟื้น: อาหารย่อยง่าย พลังงานปานกลาง โปรตีนสมดุล แบ่งมื้อเล็ก
- สูตรเร่งฟิต: ใช้เมื่อกินปกติ ขับถ่ายปกติ และเริ่มเคลื่อนไหวได้ดีแล้ว
- อาหารเม็ด: ควบคุมสารอาหารง่าย แต่ควรเลือกชนิดตรงวัยและไม่ค้างเก่า
- อาหารเสริม: ใช้เฉพาะกรณีจำเป็น ไม่ควรแทนอาหารหลัก
- สมุนไพร: ไม่ใช่ยารักษาโรค และอาจมีปฏิกิริยากับยาได้
คู่มือโภชนาการไก่ชนสำหรับผู้เริ่มต้น
จัดอาหารและสังเกตอาการอย่างไรในช่วงแรก?
ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก ให้ไก่เข้าถึงน้ำสะอาดก่อน แล้วแบ่งอาหารเป็น 3–4 มื้อเล็ก โดยเริ่มจากปริมาณที่กินหมดภายในประมาณ 15–20 นาที หากไก่ไม่กิน ดื่มน้ำน้อย หอบ หรือยืนไม่ได้ ควรหยุดการฝึกและติดต่อสัตวแพทย์ การพักฟื้นไม่ใช่การแข่งขันว่าใครให้อาหารมากกว่า แต่เป็นการฟื้นระบบร่างกายโดยไม่สร้างภาระเพิ่ม
หลังไก่ผ่านการซ้อมหรือการแข่งขัน ร่างกายอาจสูญเสียน้ำและพลังงาน แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องให้ไข่ เนื้อ หรืออาหารเสริมจำนวนมากในมื้อเดียว ควรใช้อาหารสำเร็จรูปคุณภาพเหมาะกับไก่โตเป็นฐาน แล้วเติมข้าวสุกนิ่มหรือธัญพืชในสัดส่วนเล็กน้อย หากเลือกไข่ต้ม ให้ใช้ปริมาณน้อยและไม่ปรุงเกลือ น้ำปลา หรือเครื่องเทศ เพราะโซเดียมส่วนเกินเพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติของน้ำในร่างกาย
ตารางตัวอย่าง 7 วันต่อไปนี้เป็นกรอบทั่วไป ไม่ใช่สูตรรักษาโรค และต้องปรับตามน้ำหนักกับคำแนะนำของสัตวแพทย์
- วันที่ 1: น้ำสะอาด อาหารนิ่มปริมาณน้อย 3–4 มื้อ เน้นดูการกินและการถ่าย
- วันที่ 2–3: เพิ่มอาหารหลักทีละน้อย หากอุจจาระเป็นก้อนและไก่ตื่นตัวขึ้น
- วันที่ 4–5: ลดอาหารเสริมที่ไม่จำเป็น และกลับสู่มื้อปกติอย่างช้า ๆ
- วันที่ 6–7: ประเมินน้ำหนัก กล้ามเนื้อ การเดิน และความอยากอาหารก่อนเริ่มฝึกเบา
ข้อสังเกตที่มักถูกมองข้ามคือ “กินหมด” ไม่ได้แปลว่า “ฟื้นแล้ว” หากน้ำหนักลด อุจจาระผิดปกติ หรือไก่ยังหอบหลังเดินไม่กี่ก้าว อาจมีปัญหาซ่อนอยู่ ดังนั้นควรบันทึกเวลาให้อาหาร ปริมาณโดยประมาณ น้ำที่ดื่ม และลักษณะมูลทุกวัน ข้อมูลเพียง 3–5 วันช่วยให้สัตวแพทย์ประเมินได้แม่นกว่าคำว่า “ดูไม่ค่อยดี” ซึ่งฟังแล้วกว้างจนแทบช่วยอะไรไม่ได้เลย

ก่อนปรับสูตรอาหารครั้งใหญ่ ควรอ่านแนวทางดูแลสุขภาพและการฝึกให้สอดคล้องกัน
อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นรองรับอะไรได้บ้าง?
อาหารสูตรพักฟื้นรองรับการกลับมากิน การคืนสมดุลน้ำ และการฟื้นกำลังได้ดี เมื่อใช้ร่วมกับการพัก คอกสะอาด และการติดตามอาการอย่างใกล้ชิด แต่ไม่สามารถรักษาโรคติดเชื้อ กระดูกหัก แผลลึก หรือภาวะขาดน้ำรุนแรงได้ จุดแข็งของอาหารคือช่วยสนับสนุนร่างกาย ไม่ใช่แทนการวินิจฉัยของสัตวแพทย์
ส่วนประกอบที่ควรให้ความสำคัญมีดังนี้
- โปรตีน: จำเป็นต่อการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ แต่โปรตีนสูงเกินไปไม่ได้ทำให้ฟื้นเร็วเสมอ
- พลังงาน: ควรพอสำหรับการดำรงชีวิตและกิจกรรมเบา หากมากเกินไปอาจทำให้อ้วนหรือถ่ายผิดปกติ
- น้ำ: เป็นองค์ประกอบเร่งด่วนที่สุด ควรเปลี่ยนน้ำใหม่และล้างภาชนะทุกวัน
- แร่ธาตุ: ใช้ตามความจำเป็นและคำแนะนำ ไม่ควรเทผงหลายชนิดรวมกัน
- ใยอาหาร: ช่วยระบบขับถ่าย แต่ปริมาณมากเกินไปอาจลดความหนาแน่นของพลังงาน
งานทบทวนด้านโภชนาการสัตว์ปีกของ องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ อธิบายว่าคุณภาพอาหาร การเก็บรักษา และการปนเปื้อนมีผลต่อสุขภาพไม่แพ้สูตรอาหาร ดังนั้นควรเก็บอาหารในภาชนะปิดสนิท พ้นความชื้นและหนู ไม่ใช่เปิดถุงทิ้งไว้ข้างคอกแล้วหวังว่าอากาศร้อนจะช่วยถนอมอาหาร ซึ่งนั่นเป็นการเดิมพันที่ความเสี่ยงสูงมาก
ข้อมูลเชิงปฏิบัติที่หลายคู่มือไม่ค่อยเน้นคือ ควรแยกภาชนะอาหารของไก่พักฟื้นออกจากไก่ตัวอื่น และล้างภาชนะหลังใช้งานทุกวัน โดยเฉพาะเมื่อมีอุจจาระเปื้อนหรืออาหารแฉะ เพราะอาหารเปียกที่วางในอากาศร้อนอาจเสียเร็วกว่าที่เห็นด้วยตาเปล่า อีกประเด็นคืออย่าเปลี่ยนอาหารหลายชนิดในวันเดียว หากอุจจาระแย่ลงจะไม่รู้ว่าเกิดจากส่วนผสมใด
“การป้องกันโรคเป็นส่วนสำคัญของการจัดการสุขภาพสัตว์ปีก” คือหลักการที่สอดคล้องกับคำแนะนำของหน่วยงานสัตวแพทย์หลายแห่ง แม้ถ้อยคำนี้ดูธรรมดา แต่กลับเป็นจุดที่คนเลี้ยงใจร้อนพลาดบ่อยที่สุด
วิธีจัดคอกไก่ชนให้สะอาดและลดความเครียด
จุดอ่อนของอาหารเร่งฟิตมีอะไรบ้าง?
อาหารเร่งฟิตมีจุดอ่อนเมื่อถูกใช้เร็วเกินไป เพราะพลังงานสูงหรืออาหารเสริมเข้มข้นอาจเพิ่มภาระต่อระบบย่อยอาหารและทำให้ถ่ายเหลวได้ การเพิ่มโปรตีนไม่ได้ซ่อมแซมแผลทันที และการให้วิตามินมากกว่าฉลากไม่ได้แปลว่าร่างกายดูดซึมได้มากขึ้น หากไก่ยังมีอาการป่วย ควรแก้สาเหตุและภาวะขาดน้ำก่อน
อาการต่อไปนี้เป็นสัญญาณว่าควรหยุดปรับอาหารเองและขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ
- ไม่กินอาหารหรือน้ำต่อเนื่องหลายชั่วโมง
- หอบ อ้าปากหายใจ มีเสียงผิดปกติ หรือมีน้ำมูก
- ถ่ายเป็นน้ำ มีเลือด สีเขียวจัด หรือมีกลิ่นผิดปกติชัดเจน
- ยืนไม่ได้ เดินเซ ปีกตก หรือมีอาการเจ็บมาก
- แผลบวม แดง ร้อน มีหนอง หรือเลือดไม่หยุด
- น้ำหนักลดอย่างเห็นได้ชัดแม้ยังพยายามกิน
อาหารเสริมบางชนิดอาจมีฉลากระบุปริมาณต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว แต่ผู้เลี้ยงมักกะด้วยสายตาแล้วให้ซ้ำกับผลิตภัณฑ์อื่น ปัญหาไม่ได้อยู่ที่อาหารชนิดเดียว แต่อยู่ที่การรวมหลายแหล่งจนคำนวณยอดรวมไม่ได้ โดยเฉพาะวิตามินเอ ดี แร่ธาตุ และเกลือแร่ นี่คือเหตุผลที่การอ่านฉลากและจดชื่อผลิตภัณฑ์มีความสำคัญกว่าคำโฆษณาว่า “ฟื้นไว” หรือ “แรงทันใจ”
หากไก่เกี่ยวข้องกับการแข่งขัน ควรตรวจสอบกฎของสนามและข้อกำหนดเรื่องสารต้องห้ามในพื้นที่นั้นด้วย เพราะการใช้ยาโดยไม่มีคำแนะนำอาจกระทบสุขภาพและทำให้เกิดปัญหาด้านกติกา ข่าวไก่ชนควรเป็นแหล่งอ่านเพื่อทำความเข้าใจ ไม่ใช่ใบอนุญาตให้ทดลองยาเอง

หากพบสัญญาณผิดปกติ การขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์เร็วกว่าเดาอาการเองมักลดความเสียหายได้มากกว่า
ควรใช้อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นหรือไม่?
ควรใช้เมื่อไก่อยู่ในภาวะพักฟื้นที่อาการคงที่ กินน้ำได้ ไม่มีสัญญาณฉุกเฉิน และสามารถย่อยอาหารพื้นฐานได้ตามปกติ สูตรที่เหมาะควรเป็นอาหารหลักคุณภาพดี ย่อยง่าย ปรับปริมาณตามน้ำหนัก แล้วค่อยเพิ่มพลังงานเมื่อการกิน การถ่าย และการเคลื่อนไหวกลับมาสม่ำเสมอ ไม่ควรเลือกจากคำโฆษณาหรือเปอร์เซ็นต์โปรตีนเพียงตัวเดียว
คำตอบที่คุ้มค่าที่สุดไม่ใช่ “สูตรไหนแรงกว่า” แต่คือ “สูตรไหนเหมาะกับระยะฟื้นตัวของไก่ตัวนี้” หากไก่เพิ่งผ่านความเครียด ให้เน้นน้ำ อาหารปริมาณเล็ก และการพัก หากไก่กลับมากินดีแล้ว 2–3 วันจึงค่อยปรับสู่มื้อปกติ ส่วนการฝึกควรเริ่มจากการเคลื่อนไหวเบาและหยุดทันทีเมื่อหอบหรือแสดงอาการเจ็บ
สรุปแนวทางใช้งานได้จริงมีดังนี้
- ประเมินน้ำ การกิน การถ่าย และการยืนก่อนให้อาหารเสริม
- ใช้อาหารหลักเป็นฐาน ไม่ให้ขนมหรืออาหารคนแทนมื้อหลัก
- แบ่งอาหาร 3–4 มื้อในวันแรก แล้วเพิ่มทีละน้อย
- เปลี่ยนเพียงหนึ่งปัจจัยต่อครั้ง เพื่อรู้ผลอย่างชัดเจน
- บันทึกอาการอย่างน้อย 3 วันก่อนตัดสินใจเพิ่มการฝึก
- ติดต่อสัตวแพทย์ทันทีหากมีอาการหอบ ซึม ถ่ายเป็นเลือด หรือยืนไม่ได้
ข่าวไก่ชนมองว่าการฟื้นตัวที่ดีต้องวัดจากความสม่ำเสมอ ไม่ใช่ความคึกชั่วคราวหลังได้รับอาหารเสริม เพราะไก่ที่ดูตื่นตัวแต่ยังขาดน้ำหรือมีแผลภายในอาจทรุดภายหลังได้ คุณไม่จำเป็นต้องทำให้ทุกอย่างซับซ้อน เพียงหยุดเดา บันทึกข้อมูล และปรับทีละขั้น เท่านี้ก็ลดความเสี่ยงจากการดูแลผิดทางได้มากแล้ว
ตารางฝึกไก่ชนหลังพักฟื้นและการกลับเข้าสนาม
สรุปก่อนนำไปใช้จริง: อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นควรเริ่มจากอาหารย่อยง่าย น้ำสะอาด มื้อเล็ก และการพักอย่างเพียงพอ อย่าเร่งโปรตีน วิตามิน หรือการฝึกจนกว่าจะเห็นว่าการกินและการขับถ่ายกลับมาปกติ การดูแลไก่ชนที่รับผิดชอบต้องคำนึงถึงสุขภาพ สวัสดิภาพ กฎสนาม และคำแนะนำจากสัตวแพทย์ควบคู่กัน
อ่านข้อมูลการเลี้ยงและการดูแลไก่ชนเพิ่มเติมได้จากแหล่งความรู้ที่จัดเป็นระบบ
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นคืออะไร?
ตอบ: อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นคืออาหารที่ช่วยให้ไก่กลับมากินน้ำ กินอาหาร และย่อยได้ตามปกติโดยไม่เพิ่มภาระต่อร่างกายมากเกินไป ควรใช้อาหารหลักที่เหมาะกับไก่โตเต็มวัยเป็นพื้นฐาน แล้วแบ่งเป็นมื้อเล็กในช่วงแรก อาจใช้อาหารนิ่มหรือข้าวสุกในปริมาณพอดี แต่ไม่ควรเติมเครื่องปรุงหรืออาหารคนที่มีเกลือสูง หากไก่มีอาการหอบ ซึม ถ่ายเป็นเลือด หรือยืนไม่ได้ อาหารพักฟื้นไม่สามารถใช้แทนการตรวจรักษาได้
ถาม: ควรให้อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นวันละกี่มื้อ?
ตอบ: ใน 24 ชั่วโมงแรกควรแบ่งเป็น 3–4 มื้อเล็ก แล้วค่อยกลับสู่มื้อปกติเมื่อไก่กินและขับถ่ายดีขึ้น การแบ่งมื้อช่วยลดโอกาสกินมากเกินไปในครั้งเดียวและทำให้สังเกตการตอบสนองได้ง่ายขึ้น แต่ไม่ควรบังคับป้อนหากไก่กลืนลำบากหรือหายใจผิดปกติ ควรมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา และตรวจภาชนะน้ำอย่างน้อยวันละ 2 ครั้งในอากาศร้อน
ถาม: อาหารพักฟื้นต่างจากอาหารเร่งฟิตอย่างไร?
ตอบ: อาหารพักฟื้นเน้นการย่อยง่ายและคืนสมดุลร่างกาย ส่วนอาหารเร่งฟิตเน้นพลังงานหรือสารอาหารสำหรับไก่ที่กลับมาฝึกได้แล้ว สูตรเร่งฟิตไม่เหมาะกับไก่ที่ยังซึม ขาดน้ำ ถ่ายเหลว หรือมีแผล เพราะอาจทำให้ระบบย่อยอาหารรับภาระมากขึ้น ควรเลื่อนการเพิ่มพลังงานจนไก่กินน้ำ ขับถ่าย และเคลื่อนไหวได้สม่ำเสมออย่างน้อยระยะหนึ่ง
ถาม: ถ้าไก่ชนไม่ยอมกินอาหารช่วงพักฟื้นควรทำอย่างไร?
ตอบ: หากไก่ไม่ยอมกิน ให้ตรวจน้ำ อุณหภูมิคอก แผลในปาก การหายใจ และลักษณะมูลก่อนเปลี่ยนสูตรอาหาร ควรจัดคอกให้สงบ ลดการจับหรือไล่ และเสนออาหารนิ่มปริมาณเล็กน้อยโดยไม่บังคับ หากไม่กินน้ำ ซึมมาก หอบ หรือไม่ดีขึ้นภายในช่วงเวลาสั้น ๆ ควรติดต่อสัตวแพทย์ เพราะสาเหตุอาจเป็นโรคติดเชื้อ การบาดเจ็บ หรือภาวะขาดน้ำ ไม่ใช่เพียงเลือกอาหารผิด
ถาม: ต้องใช้อาหารเสริมหรือวิตามินราคาแพงหรือไม่?
ตอบ: ไม่จำเป็นต้องใช้อาหารเสริมหรือวิตามินราคาแพง หากไก่ได้รับอาหารหลักครบ น้ำสะอาด และการพักที่เหมาะสม อาหารเสริมควรใช้เมื่อมีเหตุผลชัดเจนและต้องทำตามฉลากหรือคำแนะนำของสัตวแพทย์ การให้หลายผลิตภัณฑ์พร้อมกันทำให้เกิดการได้รับวิตามินหรือแร่ธาตุซ้ำ และยากต่อการหาสาเหตุเมื่อไก่ถ่ายผิดปกติ ค่าใช้จ่ายที่คุ้มกว่าคืออาหารคุณภาพดี ภาชนะสะอาด และการตรวจอาการเร็ว
ถาม: เมื่อไรจึงเริ่มฝึกไก่ชนหลังพักฟื้นได้?
ตอบ: ควรเริ่มฝึกเบาเมื่อไก่กินน้ำและอาหารได้ตามปกติ ขับถ่ายเป็นปกติ ยืนเดินมั่นคง และไม่มีอาการหอบหรือเจ็บ การกลับเข้าสู่การฝึกควรเริ่มจากการเคลื่อนไหวระยะสั้น แล้วเพิ่มเวลาอย่างช้า ๆ โดยเฝ้าดูอาการหลังฝึกและในวันถัดไป หากไก่ซึม หอบ หรือกินลดลงหลังการฝึก ให้หยุดและประเมินใหม่ ไม่ควรเร่งเพียงเพราะใกล้ถึงกำหนดลงสนาม
ถาม: อาหารไก่ชนช่วงพักฟื้นมีค่าใช้จ่ายเท่าไร?
ตอบ: ค่าใช้จ่ายขึ้นกับชนิดอาหาร น้ำหนักไก่ อาหารเสริม และค่าตรวจสัตวแพทย์ โดยอาหารหลักมักเป็นต้นทุนประจำที่ควรจัดให้เหมาะกับวัยมากกว่าซื้อผลิตภัณฑ์เสริมหลายชนิด การเพิ่มงบสำหรับอาหารคุณภาพและการดูแลน้ำสะอาดมักสมเหตุผลกว่าการซื้อสูตรเร่งฟิตราคาแพงโดยไม่มีข้อมูล หากมีอาการป่วย ควรเผื่องบตรวจรักษาไว้ เพราะการปล่อยให้อาการรุนแรงอาจมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการตรวจตั้งแต่เริ่มผิดปกติ